Medya

Soğuk savaş, soğuk espri: 1950 yılından cinsiyetçi karikatür

12 Eylül 2017

Tarihte bugünün haberi, altmış yedi yıl önce Hürriyet Gazetesi’nin yayınladığı cinsiyetçi bir karikatür.

Altmış yedi yıl önce bugün Hürriyet Gazetesi cinsiyetçi bir karikatür yayınladı. 12 Eylül 1950 tarihli Hürriyet Gazetesi “Rus gelir aşka...Rus'un aşkı başka!...” alt yazılı bir çizime yer verdi.

Çizerin imzasından ismini çıkaramadık ancak bu karikatürün ilk ve biricik olmadığını, soğuk savaşın ya da savaş yıllarının politik atmosferinde “mizah”ın defalarca cinsiyetçi bir biçimde var olduğunu ifade etmek gerekiyor.

Stalin’i gelin olarak temsil eden cinsiyetçi bir başka çizim.

Nazizm çizgisi. “Güzel ari ırk”ın geleceğini tehdit ettiği düşünülen Yahudi.

Burada gördüğünüz Amerikan karikatürlerinde Japon düşmanlığı açıkça görünüyor. “Anayurdun kadınlarına” saldırı korkusu yaratılırken savaşın cinsiyetçi karakterini hatırlatmak gerekiyor.

Gelelim tarihte bugünün cinsiyetçi haber-karikatürüne... Karikatürde Stalin’i çağrıştıran bir Rus, oldukça naif temsil edilen kadını karakteri yutuyor, geriye yalnızca “zavallı” kadının kemikleri kalıyor.

Stalin önderliğindeki bürokrasinin cadı avını ya da Moskova Duruşmaları’nı* mizah aracılığıyla eleştirmek tarihi bir sorumluluk olabileceği gibi cinsiyetçi üsluba mizahı alet etmek bir o kadar kabul edilemez olmalı.

*Moskova Duruşmaları, Stalin'in ve onun bürokratik aygıtının "siyasi rakiplerine" yönelik komplo davaları. 1936-1938 yılları arasındaki bu davaların ardından 1917 Ekim Devrimi’ni gerçekleştiren merkez komiteden geride yalnızca Stalin ile Kolontay kaldı, Zafer Kongresi’nin 1.966 delegesinden 1.108’i ortadan kayboldu.